bloeiendonkruid

Vrienden van ons hebben een grote tuin en binnen die ruimte bevindt zich ook het kippenhok. Een degelijke binnenruimte en royale ren, gerekend naar de ene haan en vier hennen die hier zijn ondergebracht. Prachtige dieren, bruin van kleur, maar hoe ze heten, dat ben ik vergeten…..

Tijdens hun afwezigheid, in vakantietijden bijvoorbeeld, pas ik op deze fraai gevederde vrienden die mij af en toe met een meewarig oog bekijken. ‘Komt hai ook weer aan….’ Ik geef ze voer, vers water en haal de eieren uit de legruimte, tenminste als er gelegd is. Voor een oppasser zijn dit basisbezigheden, schoonmaak etc. doet de trotse eigenaar na terugkomst zelf.

Vroeger, in mijn kinderjaren, groeide ik op met kippen. Dat was al zo in de woningbouw in Midwolda, aan de Schortinghuisstraat. Mijn vader was een liefhebber van Witte Leghorns, de eieren van dié kippen waren volgens hem het lekkerst. In het hok met de buitenren werden maximaal vijftien kippen gehuisvest, meestal werd dat aantal niet gehaald. Een haan was er niet altijd bij, mijn vader voelde blijkbaar niets voor twee kapiteins op een schip… De beste man was trouwens niet zo’n geweldige kippenslachter, meer de categorie van grote handen, grote mond, klein hartje. Moest er worden geslacht, dan gebeurde dat vaak elders door iemand anders. Toen we verhuisden van de Schortinghuisstraat naar de Niesoordlaan ging het kippenhok mee op de wagen van oom Ties. TIes Blaauw was een jongere broer van mijn vader en in het dagelijkse leven groenteboer, hij ventte met paard en wagen in Midwolda. De binnenhokken werden met buurtassistentie in hun geheel op de lege wagen gemanoeuvreerd. Het paard kreeg in zijn wachttijd een jute zak met haver over zijn kop. Het beest kreeg ook wel eens een stuk roggebrood.
Bij het nieuwe huis aan de Niesoordlaan hebben we nog jarenlang kippen gehad, altijd Witte Leghorns, voor zo ver ik mij herinner. Aanvankelijk groef mijn vader het buitenhok regelmatig om en keek ik naar de beesten die smulden als ze weer eens een regenworm hadden verschalkt. Later mocht ik dat graven doen, vond ik een plezierige bezigheid. Halverwege de jaren zestig, toen de gezondheid van pa beduidend slechter werd, kwam de kippenhouderij tot een betreurd einde. De ren werd opgeruimd, maar de binnenhokken bleven nog even. De enige foto die ik daarvan heb, is een opname uit de winter van 65/66, toen er nogal wat sneeuw was gevallen.

Niet veel later verhuisden mijn ouders van Midwolda naar Hoogeveen (de toenmalige woonplaats van mijn oudste broer). Het slopen van het kippenhok heeft ongetwijfeld weinig problemen opgeleverd.
Verder naar achteren, voorbij het boompje, ligt nu BlauweStad.

foto’s: xa9janblaauw

Augustus – de oogstmaand. Ook in de tuinbouw, want er is nu volop vers fruit. Grote hoeveelheden uit de professionele hoek, of een beperkte hoeveelheid van ‘ons toentje’…. Vele vruchten zijn overigens nog niet rijp voor de pluk, maar ja: "Jantje zag eens pruimen hangen…" En dan wil je wel eens proéven of de rijpheid nog echt veraf ligt.

Dat was vroeger al zo, toen ik als kind pogingen ondernam om volwassen te worden, op termijn. In de woningbouw in Midwolda hadden we zelf een grote appelboom in de tuin met dubbelzure ‘Bremley’s’. Daar kon je prima appelmoes van maken, maar uit de hand…. MIjn vader wilde niet dat we die grote appels (soms met wormen en al…) zo verorberden. Geen nood, aan de overkant woonden Engel en Geertje Tuin, broer en zus. Voor ons: oom Engel en tante Geertje. Die hadden een halve tuin vol appelbomen, o.a. Groninger Kroon, waaronder ik naar hartelust mocht rondstruinen, zodra de appels begonnen te vallen. Afspraak: niét gaan plukken. Aan die afspraak hielden we ons (bijna) altijd. Als je al eens stiekem een appel plukte, smaakte die eigenlijk nooit echt lekker…. Mijn moeder had zo haar bedenkingen tegen die appelconsumptie, ze verzuchtte wel eens dat ik een maag van beton moest hebben…..

Nog steeds ben ik een appelliefhebber: één appel per dag, dat mag! In de grote tuin van vrienden van ons staat ook een rijkdragende boom met appels die al heerlijk sterk blozen. Nog niet echt heerlijk smaken…. Denk ik, ik heb ze nog niet geproefd. De al te harde wind van vorige week (wanneer ook al weer…?) zorgde helaas voor vele valappels, vruchten die voortijdig het loodje legden. Voor heel wat insecten en vogels volop perspectief. Toch maar redelijke gave exemplaren op de picknicktafel gelegd, wie weet smakelijk genoeg voor appelmoes of appeltaart. Of zijn het zoete? Dan maar in de "hete bliksem"….

foto’s: xa9janblaauw, 19 08 2008

Ja, die oude school…. Das war einmal. Het gebouw is afgebroken, verdwenen, versmald tot herinnering. Daar, aan de Hoofdweg in Midwolda, tussen Ennemaborgh en klokkengieterij, lag dat gedegen markante gebouw met die indrukwekkende gang in het midden.

Daar werden de rollen verdeeld voor "Het Vrouwtje van Stavoren", de eerste oefeningen gedaan met inschakeling van de gymzaal, als ik me niet vergis. Er zwerven nogal wat verhalen door mijn hoofd, die moet ik eerst nog wat beter leren kennen…
Enkele klasgenoten heb ik al genoemd: Lideke Zijlker, Beno Doedens, Tineke Kampstra…. Veel kinderen van boeren die kozen voor de openbare school (en politiek meestal onderdak hadden bij de VVD). Boeren, burgers en arbeiders, de drie herkenbaarste volksgroepen als leveranciers van leerlingen aan de OLS…. Op school ging je als klasgenoten met elkaar om, daar buiten was een ándere wereld. Ik was een arbeiderskind, kind van ‘rooien’, en dan was mijn vader ook nog een afvallige van de kerk…. Sociale omgang met boerenkinderen was er bijna niet, zeker niet met de meisjes. Lideke Zijlker, Riekje Struif Bontkes, Ankie en Pia Botjes en, jonger, Margo Joling, Lieneke Kloosterboer….. Op die boerderijen ben ik nooit geweest, die meisjes ook niet in ons huis aan de Schortinghuisstraat of de Niesoordlaan, denk ik…. Bekendste boerenzoon bij ons in de klas was Bertje Renken. Met hem was er wel enige vriendschap, al weet ik niet of hij ooit bij mij thuis is geweest. Ik wel op de boerderij aan de Hoofdweg, al was het zelden verder dan de deel waar een tijdlang oud papier werd verzameld en ‘ingepakt’. Daar mocht ik enkele keren boeken lenen van Bertje uit de Bob Evers-serie van Willy van der Heiden, spannende verhalen, die ik verslond, geléénd. Bertje kreeg ze meteen als ze uitkwamen, had de serie kompleet. Eén keer mocht ik buiten meedoen met de spelletjes op een verjaardagspartijtje van Bertje, waarvoor ik niet was uitgenodigd. Toen de groep naar binnenging voor de consumpties, droop ik af, géén toegang…
Kinderen uit de burgerij verkeerden in een middenpositie, hadden contacten naar twee kanten. Binnen die burgerij was ook nog wel sprake van verschillen. Een gemeentesecretaris (Kampstra) stond toch wat ‘hoger’ dan een kapper (Doedens) of een caféhouder (Brouwer)…. Overigens ben ik daar, zeker bij de familie Doedens en de familie Brouwer, altijd welkom geweest. Tenminste, zo voél ik dat, nog steeds. En dat gold bijvoorbeeld ook voor de familie Uffen, van de fietswinkel (‘Pietje Pelle op zijn Gazelle’). Zoon Bert was een jaar jonger.
 

Ter relativering: herinneringen uit je kinderjaren zijn niet altijd volledig betrouwbaar. Ze zijn vaak eenzijdig, onvolledig. Toch staan sommige mij helder voor de geest, scherp op het netvlies. Daarover later wellicht meer.

Bovenste afbeelding: collectie Ben Doedens
Afbeelding Piet Pelle: www.jellejanvanveelen.nl

De sage van "Het Vrouwtje van Stavoren" is in de Nederlandse literatuur bekend, al denk ik dat het verhaal opschuift richting vergeetboek. Als kind trof ik het aan als episch gedicht in het onovertroffen ‘Boek voor de Jeugd’, voor mij een regelrechte schatkamer, waarin ik voor het eerst kennismaakte met pareltjes uit de poëzie en het proza. Bovendien kende mien moeke het lange lied van het Vrouwtje van Stavoren, zij vertolkte het meerdere malen in de keuken, in de huiskamer, bij de wastobbe….. Het is natuurlijk ook een meeslepend verhaal, tragisch, maar ook met een hoog ‘net goed’-gehalte. Had dat hooghartige mens maar niet zo hoog van de toren moeten blazen…. Juist: hoogmoed komt voor den val…. Dát verhaal op de planken zetten was voor ons kinderen toch een geweldige belevenis, al geniet ik vooral, nog steeds, van de herinneringen aan Beno Doedens die als oud mannetje profetische woorden sprak. Tineke Kampstra was destijds een overtuigende Vrouwe van Stavoren!

Er zijn nog 9 strofen of, zo u wilt, coupletten. Te vinden in "Het Boek voor de Jeugd" blz.123/124. En voor liefhebbers wil ik ze wel even gaan mailen.

Vanzelfsprekend stond de oude sage van "Het Vrouwtje van Stavoren" centraal in het script van meester Zonderman. Dat verhaal had echter geen body genoeg om avondvullend te zijn, vandaar dat meester er aanvullende sketchjes bij bedacht die te maken hadden met de ‘tijd van toen’…. Overigens werd er heel veel zorg besteed aan de kleding en het schminken. Daarbij, dat schiet me net te binnen, zal ook zonder twijfel mevr.Kampstra een rol hebben gespeeld. Dochter Tineke, ook een klasgenoot, wás de ‘Vrouwe van Stavoren’, een talent! Een deel van de ‘tableau de la troupe’ gefotografeerd:

Staande links mijn persoontje als oosterse boodschapper die het onheilsnieuws brengt, de vloot was vergaan. Deze rol lag me blijkbaar toch beter dan die van vlegelende boer…. Verder op de foto, staand:
Emmie Fokkens, Margo Joling, Edie Leupen, Lineke Fokkens. Daaronder links Tonnie Baas met naast hem Lenus Pluim.
Wilt u meer weten, kijk ook op de website van oud-klasgenoot Ben(o) Doedens!
Van de voorstelling zelf weet ik niet veel meer. Wel dat het een vermoeiende avond was, maar ook intrigerend. Na afloop was de bekendmaking van de winnaars van de verkochte lootjes. Als eerste nummer riep meester Zonderman: "76"! En ik riep nog harder door de volle zaal "Ja", dat nummer had ik in mijn handen gedrukt gekregen van mijn ouders. Prijs ophalen, een foeilelijk schilderijtje, maar voor mij was het de hoofdprijs!