bloeiendonkruid

Aangebeld dus, gelukkig! Ondanks de ‘ongelukkige’ tijd, zo tegen twaalven… Het duurt even, dan gaat de voordeur open, moeder Mieke de Weerd, met rollator en vragende ogen: "Wat komt u…?" Ik zeg, niet helemaal stamelvrij, dat ik kom informeren hoe het met "ze" gaat. "Wacht, ik zal even mijn bril opzetten.." Dan komt er een herkennende blik: "Jan Blaauw!" Tja, meer dan 40 jaar geleden (met slechts een enkel kort intermezzo…) In de huiskamer vader Kees de Weerd, die meteen de naam JB laat vallen. Beiden zijn geboren in ’28, nu dus 81 jaar oud!  Van beide kanten stellen we het weerzien op prijs, koffie erbij, zelfs ‘sxfbkerbolle’ (die in de zestiger jaren elke week werd gebracht door bakker Van der Meulen!). Er is veel te vertellen: over de vijf kinderen, over Grou als hoofdplaats van de armlastige gemeente Boarnsterhiem, over het huidige jeugdherbergwerk met de nieuwe naam "Stay Okay", over de ontwikkeling die "Oer ’t Hout" heeft doorgemaakt, over de rexfcnie van jeugdherbergouders die onlangs in Dordrecht plaatsvond, over assistenten vroeger en nu, vooral vroeger, zoals Japke, Iet, Sam, Ineke, Petra, over de zeilschool en de instructeurs, het overnachten elders, de uitbreidingen, de sfeer, enkele incidenten, de drukte tijdens de aflopende Sneekweek…. Met vader Kees ga ik het ‘oude’ Grou wandelend verkennen, het ‘nieuwe’ doen we later met de stationcar… We nemen eerst het begin van de rondwandeling van de zondagavond in de zestiger jaren, richting Pieterkerk. De bekende boog met Latijnse spreuken staat er nog, alleen ben ik de vertaling kwijt. (De ene: ‘Bedekt wat geweest is…’, maar de andere?) Nu zie ik pas de opvallende gevel van het catechisatielokaal en de indrukwekkende halfronde oostmuur van de kerk met de verschillende steensoorten. De grafstenen binnen het hek van Eeltje en Tjalling Halbertsma en de drie rode straatstenen aan de kant van het pad, waar de Halbertsma’s werkelijk liggen begraven… (succesvol vertelitem tijdens de rondwandeling…) Kees de Weerd blijkt nog steeds een enthousiaste verteller, ook al is hij geen geboren Grouster. "En daar…" (wordt vervolgd)

Grou – Moeder Mieke de Weerd, ondnks heupproblemen (lopen gaat moeilijk), goedgeluimd en vief als ex-jeugdherbergmoeder

Grou – Vader Kees de Weerd, nog steeds bijzonder bij de tijd en met voldoening terugkijkend op zijn jarenlange loopbaan als Oer ’t Hout-leidinggevende

Grou – Het straatje naar de Pieterkerk met de boog met Latijnse spreuken

Grou – Tja, wat betekende dat nou ook al weer?????!

Grou – de gevel van het oude catechisatielokaal, keurig opgeknapt

Grou – De grafstenen van de Halbertsma’s, beroemde Grouster zonen, veilig gelegen binnen het hekwerk

Grou – En daar bij de drie rode stenen tussen de gewone gele, liggen de Halbertsma’s werkelijk begraven…

 
Grou – De afgeronde oostkant van de Pieterkerk met zijn scala aan verschillende stenen, Friese degelijkheid

xa9foto’s: jan blaauw, 20-10-2009

Nederland leest, voor de vierde keer. Zonderlinge actie, net of er voor die tijd niet gelezen werd, en gepraat over boeken… Nou ja, een gegeven paard mag je niet in de mond kijken, vooruit dan maar, een nieuw cadeauexemplaar van Hella Haasses ‘Oeroeg’. Nederland leest ‘Oeroeg’, beter laat dan nooit. De vriendschap tussen een inlandse jongen en een blanke puber, later door de politieke ontwikkelingen achterhaald, dóórgesneden… Novelle uit 1948, in drie weken geschreven, in drie uur te lezen, maar wel de moeite waard. Gespreksstof? Je kunt net zo goed rechtstreeks tegen de bierkaai gaan kletsen in deze tijd van de-PVV-wordt-de-grootste-prognoses…. Ooit was ik bijzonder gecharmeerd van het Haasse-werkje en niét omdat het zo dun was uitgevallen, examenlijstonwaardig. Toen de Salamanders voor mij betaalbaar waren en verzamelobject werden, had ik zo een stapeltje Oeroegs op de plank. De ene druk volgde op de andere, met relatief geringe tussenpozen. Nu? Leuk om naar te kijken, prettig te herlezen, ik zou zeggen: gauw naar de Openbare Bibliotheek, haal een Oeroeg, lees het, Twitter het rond, maar blijf er niet eindeloos over lullen. De praatcultuur hiér is al ver genoeg ontwikkeld, bovendien heet de actie "Nederland léést"… Houden zo!

Het park, de begraafplaats, de Lytse Benne Skoalle die daar ergens in de buurt stond, het standbeeld van dr.Eeltje Halbertsma, wereldwijd bekende Grouster…. (Het park roept sowieso dierbare herinneringen op aan de zestiger jaren – verliefdheid toén, de zoenmarathon ‘op een avond’, de ietwat lugubere aanwezigheid van al die gestorvenen, op afstand, van wie in het donker minder dreiging uitging….) Nieuwe cursisten op de zeilschool van JH "Oer ’t Hout" konden zondagsavonds kennismaken met het oude Grou tijdens een rondwandeling. Aanvankelijk was jeugdherbergvader Kees de Weerd de boeiend vertellende gids, later heb ik het een x-aantal keren van hem overgenomen. Gingen we inderdaad ook naar het al eerder gememoreerde steegje dat uitkwam bij het water voor de fabriek van Halbertsma…. Andere stil-sta-plekken-met-uitleg komen nog aan de beurt…
Als ik het drukkere centrum nader, komen vele herinneringen vanzelf bovendrijven. De boekhandel waar ik regelmatig kwam om mijn boekenbestand uit te breiden, de pocketverzameling (Zwarte Beertjes, Salamanders) aan te vullen…. De bakkerswinkel van Bouma, boven de voordeur voorzien van een fraai bord van "Hofleverancier"…. Een zoon van Bouma, Rintsje, was zeilinstructeur, kreeg verkering met Yke Goedhart, een van de assistentes… (Nee, is verder ‘niks geworden’..) Hé, de winkel met bakkerij is er nog, het bord niet meer. Even vragen hoe dat zit. Het bedrijf blijkt zo’n 14 jaar geleden in andere handen te zijn overgegaan, dat bord "Hofleverancier" was persoonsgebonden, ging niet mee naar de nieuwe eigenaar. Verderop zie ik een andere bakker die wel zo’n prachtig bord aan de gevel heeft! Bakkerij Andringa, meer dan 100 jaar oud, althans het bedrijf…. (Niet de bakker, noch het brood…)
Ja, natuurlijk kom ik uit op de Ged.Haven, bij de oude Jeugdherberg "Oer ’t Hout", waar ik in 1964, 1965 en 1966 als ‘manusje-van-alles’ werklustig was als vakantiehulp. Waar ik die drie seizoenen van alles heb gedaan: van heg knippen tot waterketels vullen op de vroege morgen, van sjouwen met luchtbedden tot het in elkaar zetten van een kraambed voorafgaand aan de vlotte geboorte van de jongste De-Weerd-telg Yvar, van post halen in het postkantoor tot corveelijsten opstellen, vloeren vegen, vervangende bardiensten draaien, andijvie stampen en heerlijke puddingvellen ‘opslurpen’, ze werden speciaal voor mij bewaard…
Kijk, het huis waar vader en moeder De Weerd toen woonden met hun vier, later vijf spruiten: Nico, Erwin, Anja, Marcel en Yvar. Wat zal ik doen? Ik zie het silhouet van iemand in een stoel die veel lijkt op vader Kees de Weerd. Wel een wat raar tijdstip, zo tegen twaalven… Ik besluit de stap te wagen, bel aan….

Grou – De plek van het steegje, naar het water bij de timmerfabriek van Halbertsma…

Grou – De bakkerswinkel van voorheen Bouma, hofleverancier in de jaren zestig…

Grou – een deel van het winkelcentrum, links de mij erg dierbare boekhandel…

Grou – bakkerij Andringa, de tegenwoordige hofleverancier…

Grou – Gedempte Haven – De woning van de familie De Weerd – Aanbellen?

Citaat:
(:) ‘Jeugd is de bekwaamheid om door het leven verrast te worden. Die niets aan het leven ontdekt, blijft van zulke verrassingen verstoken, zodat oud worden het teken is van een berooide gevoeligheid die niet meer in staat is door enig levensmysterie, als door een nieuwheid, te worden ontroerd. Het zijn niet de jaren die iemand oud maken, veeleer doet zulks de sleet van een ontgoochelde ziel, die zich voor elke openbaring sluit."

Uit: "Het gevecht met de engel"- HERMAN TEIRLINCK – blz.518 – Uitg.Manteau, 6e druk 1978

De draad oppakken… Zo voelt het ook, de historische draad, onzichtbaar, maar voelbaar. Op het station Leeuwarden bij de overstap naar Grou/Irnsum. Als ik daar, na 9 minuten reistijd, uitstap, overheersen vage gevoelens…. Is dit het nou wel, of niet? Het oude stationsgebouw is gesloopt, verdwenen. Er is karakterloze laagbouw voor in de plaats gekomen, leegstaand nu. Het restaurant dat er hoort te zitten, heeft de biezen gepakt, de kuierlatten genomen. Aan de voorkant staat géén oude bus met Wietse achter het stuur, stompje sigaar in de mond, Fries pratend, moeilijk verstaanbaar. Ooit bracht hij me voor een gulden naar het centrum van het dorp. Nu loop ik richting het viaduct, dat evenmin een verleden heeft van meer dan veertig jaar. Er staat verderop wel een groot bord met ‘WOLKOM’, zo voelt het ook. Het verleden van de jaren zestig begint te herleven. Nu moet er verderop toch een steegje naar links komen, kon je helemaal doorlopen naar het water bij de houtfabriek van Halbertsma. Vaste halte tijdens de rondleiding op zondagavond: verfvlekken op de muur, hout drijvend in het water, brand in de fabriek, later pas een Sprinklerinstallatie (of hoe zoiets maar heet…) De steeg vind ik niet terug. Maak wel een praatje met een Grouster moeder, die me duidelijk maakt dat ik nog een eind moet doorlopen, voorbij het gemeentehuis. Haar vader heeft jarenlang gewerkt bij Halbertsma, net als vele Grousters. Ik volg haar raad op, slenter verder. Het raadhuis aan de rechterkant herken ik, al doet de naam "Boarnsterhiem" vreemd aan, toén was het Idaarderadeel…. (Later hoor ik dat de volgende herindeling al weer op komst is…) Dan komt de duidelijkste schok van herkenning. Daat staat ie: Dr. Eeltsje Halbertsma, nog steeds. Het kerkhof had ik blijkbaar helemaal ‘verdrongen’, maar de befaamdste inwoner van Grou, historisch gezien, zeker niet. Dr.Eeltsje, gelukkig, historisch houvast!

Grou, viaduct – 45 jaar geleden was het hier gelijkvloers (al herinner ik me het niet…)

Grou – raadhuis Boarnsterhiem – mooi? Als trouwlocatie heeft het wel iets….

Grou – inham met boten in woonbuurt – vast ook nieuwer dan 45 jaar….

Grou – standbeeld dr.Eeltje Halbertsma voor het park + begraafplaats – dit overbrugt die 45 jaar het duidelijkst!

WORDT VERVOLGD
xa9foto’s: jan blaauw, 20 oktober 2009